top of page

Cıvata ve Somun (Bolt and Nuts)

Cıvatalar ve somunlar, basit ama güçlü bağlantı elemanları olarak, günlük hayatımızda ve endüstriyel uygulamalarda çok önemli bir rol oynarlar. Farklı boyutlarda ve malzemelerde üretilen bu elemanlar, sağlamlık ve güvenilirlik sunarak birçok yapının ve makinenin temelini oluşturur. Bu yazıda, cıvatalar ve somunlar hakkında bilgi verecek, Metrik sistemi ve bu sistemdeki cıvata-somun ölçülerini inceleyeceğiz.


Cıvata Nedir?

Cıvata, dişli bir gövdeye ve genellikle kafaya sahip olan bir bağlantı elemanıdır. Somun ile birlikte kullanılarak iki veya daha fazla parçayı birbirine bağlar. Cıvatalar, farklı malzemelerden üretilebilir ve çeşitli boyutlarda bulunabilir. En yaygın cıvata türleri şunlardır:


  • Altıgen Başlı Cıvatalar: En yaygın cıvata türüdür. Anahtar ile sıkma ve gevşetme işlemleri kolaydır.

  • Dörtgen Başlı Cıvatalar: Daha az yaygındır, ancak daha yüksek tork değerlerine dayanabilir.

  • Imbus Başlı Cıvatalar: Altı köşeli bir anahtarla sıkma ve gevşetme işlemleri yapılır. Daha dar alanlarda kullanıma uygundur.


Somun Nedir?

Somun, dişli bir deliğe sahip olan ve cıvata ile birlikte kullanılan bir bağlantı elemanıdır. Cıvatanın dişlerine sarılarak bağlantıyı sıkılaştırır. Somunlar da farklı malzemelerden ve boyutlarda üretilebilir. En yaygın somun türleri şunlardır:


  • Altıgen Somunlar: Altıgen anahtar ile sıkma ve gevşetme işlemleri yapılır. En yaygın somun türüdür.

  • Dörtgen Somunlar: Daha az yaygındır, ancak daha yüksek tork değerlerine dayanabilir.

  • Kanatlı Somunlar: Elle kolayca sıkma ve gevşetme işlemleri yapılabilir.


Metrik Sistem Nedir?

Metrik sistem, cıvatalar ve somunlar için kullanılan uluslararası standart ölçüm sistemidir. Bu sistemde, cıvatalar ve somunlar, dişlerinin çapına ve adımına göre sınıflandırılır. Cıvatanın diş çapı, M harfi ile gösterilir (örneğin M8, M10, M12). Diş adımı ise mm cinsinden belirtilir. Örneğin, M10x1.5, diş çapı 10 mm ve diş adımı 1.5 mm olan bir cıvatayı gösterir.


Metrik Sistemde Cıvata ve Somun Seçimi:

Cıvata ve somun seçerken, aşağıdaki faktörleri göz önünde bulundurmak önemlidir:


  • Bağlantının sağlamlık gereksinimi: Daha yüksek mukavemet gerektiren bağlantılar için daha yüksek mukavemet sınıfına sahip cıvatalar ve somunlar seçilmelidir.

  • Cıvatanın ve somunun uyumluluğu: Cıvatanın ve somunun diş çapları ve diş adımları birbirine uyumlu olmalıdır.

  • Kullanım alanı: Cıvatalar ve somunlar, farklı ortamlarda kullanılabilir. Paslanmaz çelik veya galvanizli cıvatalar, korozyona karşı direnç gerektiren ortamlarda kullanılabilir.


Cıvata ve Somun Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler:

  • Cıvatalar ve somunlar, doğru tork değerine göre sıkılmalıdır. Yeterince sıkılmayan bağlantılar gevşeyebilir, aşırı sıkılan bağlantılar ise cıvata veya somunun kopmasına neden olabilir.

  • Cıvata ve somunlar, kullanıma bağlı olarak aşınabilir veya yıpranabilir. Bu nedenle, düzenli olarak kontrol edilmeli ve gerektiğinde değiştirilmelidir.


Sonuç:

Cıvatalar ve somunlar, basit ama önemli bağlantı elemanlarıdır. Metrik sistem, cıvata ve somun seçiminde ve kullanımında kolaylık sağlar. Doğru cıvata ve somun seçimi ve kullanımı, bağlantıların sağlamlığını ve güvenilirliğini garanti eder.


Ek Kaynaklar:

  • [ISO 898-1:2013 - Mechanical properties of fasteners - Bolts, screws and nuts - Part 1: Hexagon head bolts and screws

8 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments


bottom of page